Klein verzet
Mail Facebook Twitter Instagram

29 maart 2013

Klein verzet

 

Op de boekpresentatie van De laatste winter kreeg ik aan het einde van de avond een bijzonder exemplaar uitgereikt. De gasten hadden een speciale boodschap voor mij in het boek geschreven. Om de kaft zat een oranje lint gestrikt. Dit staat symbool voor het klein verzet dat in het boek voorkomt. Aan het einde van hoofdstuk 1 dat begint met ‘Dolle Dinsdag’ en de hoop dat de oorlog gauw afgelopen zal zijn, heeft mijn hoofdpersoon Anna een stukje oranje stof onder haar kleding verborgen:

 

'Diep verscholen onder haar hemd droeg ze een stukje oranje lint, en ze voelde de stof troostend tegen haar borst aan liggen wanneer ze zich bukte om de was uit de tobbe te halen of als ze bezig was de kamer te vegen.’ (De laatste winter, blz. 18)

 

We kennen allemaal verhalen van het echte verzet in de oorlog. Bijvoorbeeld de moedige daden zoals liquidaties, het helpen van Joden en het vernietigen van de administratie van distributiekantoren om het de Duitsers moeilijker te maken.

Minder bekend zijn de kleine dingen die mensen deden tijdens de oorlog. Zo droegen sommigen een lucifer met de kop naar boven in het knoopsgat om zichzelf en anderen moed in te spreken: ‘Kop op.’ Of de afbeelding van koningin Wilhelmina werd uit een dubbeltje gezaagd en aan de binnenkant van een jasje genaaid.

Huisvrouwen hingen de was in een bepaalde volgorde aan de lijn: eerst rood, dan wit, dan blauw.

 

Er waren ook mensen die de Duitsers expres de verkeerde weg wezen. Van Kooten en De Bie hebben dit heel mooi verwerkt in hun aflevering over de gebroeders Arie en Gé Temmens, waarin Arie op de vraag van een langsfietsende Duitser waar het station is antwoordt met: ‘Do ist der Bahnhof’, en hem een heel andere kant uitstuurt.

 

Mensen gebruikten de geheime groet OZO (Oranje zal overwinnen).

 

Al deze dingen hielpen hen het vol te houden tijdens de lange jaren van de bezetting.

Het was overigens niet zonder gevaar als je klein verzet pleegde. In de loop van de oorlog werden de Duitsers steeds strenger en straften hard als ze de Nederlanders betrapten.

Ook Anna is tijdens de Razzia van Putten bang voor de gevolgen:

 

‘Er schoot haar iets te binnen. Het lintje, het onschuldige stukje stof dat ze tussen haar bh had gestopt als teken van Oranjegezindheid. Ze moest er vanaf! Wat als de Duitsers haar zouden fouilleren? Zou ze dan direct doodgeschoten worden? Zelfs op een klein lapje stonden strenge straffen. Maar hoe raakte ze het kwijt?’ (De laatste winter, hoofdstuk 4, blz. 41)

 

Hoe Anna van haar stukje stof afkomt kun je lezen in hetzelfde hoofdstuk van De laatste winter.

 

In zware tijden worden mensen inventief en deze creatieve voorbeelden hebben mij geïnspireerd om bovenstaande scène te schrijven.

 

Mijn speciale exemplaar zal dan ook, met het oranje lint eromheen, in mijn boekenkast een mooi plaatsje krijgen!

 

Bron voorbeelden van klein verzet: Het dagelijks leven in de jaren ’40 van Gerjan Heij.

 

Reageren

Terug naar de blogpagina